Καμπανάκι από τον Ερυθρό Σταυρό για τους λαγοκέφαλους: Οδηγίες πρώτων βοηθειών για τα δάγκωματά τους

Η συνεχώς αυξανόμενη παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες έχει κινητοποιήσει τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, ο οποίος ενημερώνει τους πολίτες για τους κινδύνους που εγκυμονεί το συγκεκριμένο ξενικό είδος και παρέχει χρήσιμες οδηγίες για την αντιμετώπιση τραυματισμών.

Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) φέρει στα εσωτερικά του όργανα την ισχυρή νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη, γεγονός που καθιστά την κατανάλωσή του εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε επώδυνο θάνατο. Επειδή η συγκέντρωση της τοξίνης ποικίλλει, κανένα μέρος του ψαριού δεν θεωρείται ασφαλές για βρώση. Επιπλέον, αν και το δάγκωμά του δεν ενέχει τοξικότητα, οι ιδιαίτερα ισχυρές σιαγόνες του, που μοιάζουν με ράμφος τεσσάρων δοντιών, μπορούν να κόψουν σαν ξυράφι και να προκαλέσουν βαθιά τραύματα με έντονη αιμορραγία.

Οδηγίες Πρώτων Βοηθειών σε περίπτωση δαγκώματος

Σε περίπτωση τραυματισμού από λαγοκέφαλο, ο Τομέας Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού συνιστά τα εξής βήματα:

• Άμεσος καθαρισμός: Πλύνετε καλά την πληγή με άφθονο τρεχούμενο καθαρό νερό και σαπούνι. Αποφύγετε τη χρήση τοπικών αντισηπτικών χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

• Αντιμετώπιση αιμορραγίας: Εφαρμόστε σταθερή πίεση στο σημείο με καθαρές γάζες ή ένα καθαρό πανί. Αν η αιμορραγία είναι έντονη, διατηρήστε τη συνεχή πίεση κρατώντας το τραυματισμένο μέλος ψηλά.

• Ιατρική φροντίδα: Αναζητήστε οπωσδήποτε ιατρική υποστήριξη. Λόγω της φύσης του τραύματος, ενδέχεται να απαιτηθεί εξειδικευμένος καθαρισμός, αντιτετανικός ορός ή ακόμα και ράμματα.

• Κλήση σε επείγουσες περιπτώσεις: Αν το περιστατικό συμβεί σε απομονωμένη περιοχή ή η αιμορραγία δεν ελέγχεται, καλέστε αμέσως το ΕΚΑΒ (166) ή τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης (112), συνεχίζοντας την παροχή πρώτων βοηθειών μέχρι την άφιξη των διασωστών.

Αλλαγή συμπεριφοράς και επιθέσεις σε λουόμενους

Αν και το είδος εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας το 2013, η τρέχουσα κατάσταση προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς καταγράφονται αυξανόμενα περιστατικά επιθέσεων σε λουόμενους. Οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον μόνο στα νησιά του Αιγαίου, αλλά επεκτείνονται και στις ακτές της Αττικής, με αναφορές από τη Σαρωνίδα και την Παλαιά Φώκαια μέχρι το Καβούρι, τη Βουλιαγμένη, τη Βάρη και τη Βάρκιζα. Πρόσφατα, μάλιστα, λουόμενος στη Βάρκιζα χρειάστηκε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο (Ασκληπιείο Βούλας) μετά από άγριο δάγκωμα στην κνήμη.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο λαγοκέφαλος αλλάζει συμπεριφορά. Λόγω της έλλειψης φυσικών θηρευτών και ανταγωνιστών στις ελληνικές θάλασσες, τα ψάρια σχηματίζουν πλέον αγέλες και αναζητούν επιθετικά την τροφή τους, προσεγγίζοντας ακόμα και πολύ ρηχά νερά.

Τα αίτια της ραγδαίας εξάπλωση

Ο λαγοκέφαλος ανήκει στην οικογένεια των τετραοδοντίδων (puffer fish) και προέρχεται από τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Στη Μεσόγειο εισέβαλε μέσω της Διώρυγας του Σουέζ (μετά την εκβάθυνσή της το 2001 και τη διεύρυνσή της το 2015).

Η σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων σε συνδυασμό με την υπεραλίευση —η οποία έχει μειώσει τους φυσικούς εχθρούς του— επέτρεψαν στο είδος να εξαπλωθεί χωρίς αντίσταση. Αν και προτιμά τα πιο ζεστά νερά, με αποτέλεσμα η Κρήτη να αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο πρόβλημα, ο λαγοκέφαλος έχει πλέον επεκταθεί σε ολόκληρη την επικράτεια, από τη Θεσσαλονίκη, την Αλεξανδρούπολη και την Εύβοια, μέχρι την Πελοπόννησο και το Ιόνιο (Κέρκυρα), προκαλώντας παράλληλα σοβαρή μείωση στους πληθυσμούς των εγχώριων αλιευμάτων.