Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ), η οποία βασίζεται σε ανάλυση των στοιχείων της Eurostat για το 2024, η ενοικίαση κατοικίας στην Αττική έχει μετατραπεί σε μια μη βιώσιμη συνθήκη για το μέσο νοικοκυριό.
Τα συμπεράσματα, όπως δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα «Καθημερινή», αποκαλύπτουν ότι στην Αθήνα η αναλογία ενοικίου προς μηνιαίο εισόδημα αγγίζει το 70,2% για ένα τυπικό δυάρι (έως 60 τ.μ.), ενώ στην περίπτωση ενός τριαριού το ποσοστό εκτινάσσεται στο συγκλονιστικό 93,6%. Τα μεγέθη αυτά προκαλούν δέος αν συγκριθούν με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου η αντίστοιχη επιβάρυνση κυμαίνεται μόλις μεταξύ 31% και 46%.
Ευρωπαϊκά ενοίκια με ελληνικούς μισθούς
Η βασική αιτία του προβλήματος δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στο ύψος των ενοικίων, καθώς οι τιμές στην Αθήνα είναι πλέον συγκρίσιμες με τον μέσο όρο των ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Συγκεκριμένα, το σταθμισμένο κόστος (μείγμα παλαιών και νέων ακινήτων) για ένα δυάρι στην Αττική διαμορφώνεται στα 1.050 ευρώ, έναντι 1.120 ευρώ στην Ε.Ε., ενώ για ένα τριάρι ανέρχεται στα 1.400 ευρώ έναντι 1.514 ευρώ στην Ε.Ε. Το χάσμα δημιουργείται από την τεράστια απόκλιση των εισοδημάτων: ενώ ο μέσος μηνιαίος μισθός πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα υπολογίζεται στα 1.500 ευρώ, ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στα 3.317 ευρώ. Έτσι, ένας εργαζόμενος στην Ελλάδα καλείται να διαθέσει σχεδόν το σύνολο των αποδοχών του μόνο για να καλύψει το κόστος στέγασης σε ένα διαμέρισμα 75-95 τ.μ.
Η ιστορική διαδρομή της επιδείνωσης
Η κατάσταση παρουσιάζει δραματική επιδείνωση σε βάθος δεκαετίας. Το 2015, εν μέσω οικονομικής κρίσης, η αναλογία ενοικίου προς εισόδημα για ένα δυάρι στην Αθήνα ήταν 41,6%, ποσοστό ήδη υψηλό αλλά διαχειρίσιμο σε σχέση με το σημερινό 70,2%. Η εκτίναξη αυτή αποδίδεται στη δραματική υποχώρηση των εισοδημάτων που δεν ακολούθησαν την ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων. Μάλιστα, τα στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι η τάση παραμένει ανοδική, με την Ελλάδα να καταγράφει τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην Ε.Ε. (10,1%), με αποτέλεσμα οι τιμές να έχουν ήδη ανέβει στα 1.150 ευρώ για δυάρι και στα 1.500 ευρώ για τριάρι.
Η «ψαλίδα» μεταξύ πληθωρισμού και ενοικίων
Εξετάζοντας την περίοδο 2000-2025, παρατηρείται ότι ενώ στην Ε.Ε. τα ενοίκια αυξήθηκαν σταδιακά κατά 56%, στην Ελλάδα η πορεία ήταν ασταθής. Μετά από μια άνοδο την περίοδο 2000-2011 και μια βίαιη διόρθωση λόγω μνημονίων (2011-2018), η αγορά αντέστρεψε την πορεία της από το 2023. Πλέον, τα ενοίκια αυξάνονται με ρυθμό 5%-10% ετησίως, την ώρα που ο γενικός πληθωρισμός αποκλιμακώνεται στο 3%. Αυτή η «ψαλίδα» των 7 ποσοστιαίων μονάδων σηματοδοτεί, σύμφωνα με το ΚΕΦίΜ, μια ταχύτατη επιδείνωση της οικονομικής προσβασιμότητας, ιδιαίτερα για τα νέα νοικοκυριά. Παρά το γεγονός ότι σε πραγματικούς όρους τα ενοίκια παραμένουν 8,7% χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα, η πτώση των εισοδημάτων τα καθιστά πολύ πιο «βαριά» για την τσέπη του πολίτη σήμερα.
Οι παράγοντες της κρίσης και η ανάγκη για λύσεις Η υψηλή ζήτηση λόγω τουρισμού και βραχυχρόνιων μισθώσεων (τύπου Airbnb), η εισροή επενδύσεων μέσω της «Χρυσής Βίζας», η έλλειψη νέων κατοικιών κατά την προηγούμενη δεκαετία και ο μεγάλος αριθμός κλειστών διαμερισμάτων αποτελούν το εκρηκτικό μείγμα που τροφοδοτεί την κρίση. Ο πρόεδρος του ΚΕΦίΜ, Νίκος Ρώμπαπας, υπογραμμίζει ότι η λύση απαιτεί πολιτικές που θα ενισχύουν την προσφορά κατοικιών και θα στηρίζουν τα ευάλωτα νοικοκυριά, αποφεύγοντας αναποτελεσματικές παρεμβάσεις όπως ο καθορισμός ανώτατων τιμών ενοικίου, που συχνά οδηγούν σε περαιτέρω στρεβλώσεις στην αγορά.
Πηγή: Καθημερινή
